Arpa tohumluğu seçerken en sık gelen soru bu. Kısa cevap: tarlanızın su durumu belirliyor. Uzun cevabı yazalım.
Başakta ne değişiyor
Arpa başağında taneler, eksen boyunca dizilen üçlü gruplar hâlinde oluşur. Altı sıralı çeşitlerde bu üçlünün üçü de dane bağlar; başağa yukarıdan bakınca altı sıra görünür. İki sıralı çeşitlerde yalnızca ortadaki dane gelişir, yandaki ikisi kısır kalır — bu yüzden iki sıra görünür.
Fark buradan başlıyor. Altı sıralı bir başak, aynı boyda iki sıralı bir başaktan daha çok tane taşır. Ama bitkinin o başağa gönderebileceği besin sabit; tane sayısı arttıkça tane başına düşen pay azalır.
Tane sayısı mı, tane iriliği mi
Altı sıralılar tane sayısıyla, iki sıralılar tane iriliği ve homojenlikle kazanır. İki sıralı bir partide daneler birbirine daha çok benzer; elek üstü oranı yüksek çıkar. Yemlik arpada elek üstü oranı, bir partinin ne kadar tekdüze olduğunu gösteren en pratik ölçüdür.
Kendi çeşitlerimizden örnek: Manava iki sıralı ve bin dane ağırlığı 47-52 g, Sinanbey iki sıralı ve 41-48 g. Altı sıralı Ramata ise 35-38 g. Aradaki fark tam da bu yapıdan geliyor.
Suyu olan tarla, olmayan tarla
Altı sıralının tane sayısı avantajı, ancak bitki o taneleri doldurabilecek suyu bulursa verime dönüşüyor. Sulanabilen ya da yağış rejimi düzenli taban arazilerde altı sıralı çeşitler öne geçiyor.
Su sınırlıysa denklem tersine dönüyor. Bitki dolduramayacağı kadar çok tane bağlarsa, hepsi birden cılız kalıyor; hektolitre düşüyor, elek altı artıyor. Kıraç arazide iki sıralı çeşitlerin daha güvenli olmasının sebebi bu.
Bir de erkencilik var. Kurak geçen ilkbaharlarda erken başaklanan bir çeşit, tane dolumunu sıcak ve susuz günler bastırmadan bitiriyor — kuraklıktan kaçarak riski azaltıyor.
Özetle
- Sulanabilir ya da yağışı düzenli taban arazi: altı sıralı çeşitler potansiyeli daha yüksek. Ramata sulu koşulda dekara 1000 kg'a çıkabiliyor.
- Kıraç arazi, sulama yok: iki sıralı çeşitler. Toprağı kışın aldığı suyu tutuyorsa Manava, tutmuyorsa kurağa dayanımı için seçilmiş Sinanbey.
- Ekim penceresi kaçtıysa: alternatif karakterli bir çeşit gerekiyor. Manava ve Ramata ilkbahara bırakılabiliyor.
Dekara kaç kilo atmalı
Bunun tek bir cevabı yok; bin dane ağırlığına, ekim zamanına, toprak tavına ve çıkış beklentisine göre değişiyor. Geç kalınan ekimlerde norm yükseltiliyor, çünkü bitkinin çıkış ve köklenme için daha az vakti kalıyor.
Üç çeşidin künye değerlerini yan yana görmek için arpa tohumu çeşitleri sayfasındaki karşılaştırma tablosuna bakın. Her çeşidin kendi sayfasında kuru ve sulu koşul için önerdiğimiz tohumluk miktarını yazdık. Tarlanızı anlatın, ziraat mühendisimiz sizin koşulunuza göre söylesin: +90 506 101 01 50.