Tohumluk alırken sorulan ilk soru genellikle fiyat oluyor. Oysa çuvalın etiketinde fiyattan önce bakılması gereken bir bilgi var: sertifika kademesi. Aynı çeşidin farklı kademeleri arasında hem fiyat hem de tarladaki davranış bakımından gerçek bir fark var.
Kademe neyi anlatır?
Bir tohumluk partisinin kademesi, o partinin ıslahçının elindeki ilk materyale kaç kuşak uzaklıkta olduğunu gösterir. Her çoğaltma kuşağında çeşit saflığı bir miktar azalır: yabancı döllenme, hasat ve taşıma sırasındaki karışmalar, tarlada kalan önceki ürünün taneleri birikerek partiyi çeşidin tanımından uzaklaştırır.
Sertifikasyon sistemi bu uzaklaşmayı kayıt altına alır. Tarla kontrolü, laboratuvar analizi ve etiketleme zinciri sayesinde, aldığınız çuvalın hangi kuşakta olduğu belgeye bağlanmış olur.
Kademeler sırayla
Islahçı ve ön temel tohumluk
Zincirin başı. Çeşidi geliştiren ıslahçının kendi elinde tuttuğu, çok küçük miktarlarda üretilen materyal. Ticarete konu olmaz, çiftçiye satılmaz; yalnızca bir sonraki kademeyi üretmek için kullanılır.
Temel (orijinal) tohumluk
Ön temel tohumluktan üretilen ilk çoğaltma kademesi. Çeşit saflığı en yüksek, fiyatı en pahalı kademedir. Çoğunlukla tohumluk üreticileri tarafından, bir sonraki kademeyi üretmek üzere alınır. Büyük alan ekecek bir çiftçi için ekonomik değildir.
Sertifikalı 1 (S1)
Temel tohumluktan üretilen kademe. Çeşit saflığı yüksek, fiyatı temel tohumluğa göre daha makul. Kendi tohumluğunu üretmek isteyen ya da ekim yaptığı tarladan bir sonraki yıl için tohumluk ayırmayı planlayan çiftçinin tercih ettiği kademe budur.
Sertifikalı 2 (S2)
Sertifikalı 1'den üretilen kademe. Türkiye'de hububat ekiminde en yaygın kullanılan tohumluktur. Sertifikasyon zincirinin son halkasıdır: S2'den üretilen ürün artık sertifikalı tohumluk olarak satılamaz, ancak yemlik veya ekmeklik olarak değerlendirilir.
S2 “düşük kalite” demek değildir. Tarla kontrolünden ve laboratuvar analizinden geçmiş, çimlenme gücü ve safiyeti belgelenmiş bir tohumluktur. Yalnızca zincirdeki yeri sondadır.
Etikete bakın
Sertifikalı tohumluk çuvalları kademeye göre farklı renkte etiketle mühürlenir. Etiket üzerinde çeşit adı, kademe, parti numarası, çimlenme oranı ve safiyet gibi bilgiler yazar. Etiketi olmayan, yırtılmış ya da sonradan dikilmiş bir çuval sertifikalı tohumluk değildir.
Çuvalı almadan önce etiketi okuyun. Parti numarası, o tohumun hangi tarlada üretildiğine ve hangi analizden geçtiğine kadar geri izlenebilmesini sağlar. Bir sorun çıktığında elinizdeki tek dayanak odur.
Hangi kademeyi almalısınız?
- Ürün için ekiyorsanız ve hasadı satacaksanız Sertifikalı 2 çoğu durumda yeterlidir. En yaygın kullanılan, fiyat-performans dengesi en iyi kademedir.
- Bir sonraki yıl kendi tohumluğunuzu ayırmayı planlıyorsanız Sertifikalı 1'den başlayın. Bir kuşak yukarıdan başlamak, ayıracağınız tohumun saflığını korur.
- Tohumluk üretimi yapıyorsanız temel (orijinal) tohumluk gerekir; sertifikasyon zincirine oradan girilir.
Kendi hasadını tohumluk olarak kullanmak
Hasat edilen ürünü ertesi yıl tohumluk olarak kullanmak yaygın bir alışkanlık. Her yıl tekrarlandığında çeşit saflığı düşer, yabancı ot tohumu birikir, çimlenme gücü zayıflar ve tarla giderek karışık bir görüntüye döner. Bir yandan da tohumla taşınan hastalıklar tarlada kalıcı hâle gelir.
Belirli aralıklarla sertifikalı tohumluğa dönmek, bu birikimi sıfırlar. Kaç yılda bir yenilemek gerektiği çeşide, bölgeye ve tarlanın durumuna göre değişir.
Hangi çeşit, hangi tarlaya?
Kademe, tohumun hangi çeşit olduğunu değiştirmez; yalnızca o çeşide ne kadar sadık kaldığını gösterir. Doğru çeşidi seçmek ayrı bir karar ve tarlanın su durumuna, ekim zamanına ve hasat planına bağlı.
Tohum çeşitlerimizin tamamını buradan görebilirsiniz. Kışlık ekim için altı sıralı bir arpa arıyorsanız Ramata, kıraç arazide erkenci ve iki sıralı bir seçenek arıyorsanız Manava sayfalarına bakabilirsiniz.
Alacağınız partinin kademesi çuval etiketinde ve faturanızda yazar. Ekim planınızı anlatın, hem çeşidi hem kademeyi birlikte belirleyelim.